'VOC is meer dan een opleiding tot tomatenplukker'

Buiten in de Smidsschorrepolder waait een straffe wind en is de herfst begonnen. Maar in de kas van het Voorlichtings- en opleidingscentrum (VOC) Glastuinbouw wissen de installateurs van het vele honderden meters lange buizenrailsysteem de zweetpareltjes van het voorhoofd.

Als een aarzelend zonnetje doorbreekt, stijgt het kwik in de glazen tempel al snel tot zomerse hoogte. Ongetwijfeld ontstaat hier een prima klimaat voor de cherry- en cocktailtomaatjes die hier vanaf volgend jaar moeten gaan groeien.

Bouwvakkers en installateurs hebben nog zeker anderhalve maand nodig om het centrum af te krijgen, maar maandag wordt het al officieel geopend. Door de Vlaamse minister Frank Vandenbroucke en zijn Nederlandse collega Piet Hein Donner, staatssecretaris Ahmet Aboutaleb en nog een handvol hoogwaardigheidsbekleders. "Omdat de minister toch naar Terneuzen komt voor de Regiowerktop in het Scheldetheater, hebben we die kans aangegrepen om hem alvast het VOC officieel te laten openen", zeggen de projectleider Gijs van den Berg (Dethon) en Ruud van Leest (gemeente Terneuzen). Bovendien wordt op die Regiowerktop het VOC naar voren geschoven als een goed voorbeeld van een ’participatieverhogend initiatief, publiekprivate samenwerking, regionaal arbeidsmarktbeleid en grensoverschrijdende samenwerking’. Dat klinkt.

In het VOC worden vooral mensen opgeleid om de glastuinbouwbedrijven die straks in de Kanaalzone neerstrijken van voldoende personeel te kunnen voorzien. Maar het moet ook een informatiecentrum worden waar potentiële tuinders zich kunnen laten informeren over het gebied, waar mensen voorlichting krijgen over het werken in de kassen en waar ook op kleinschalige wijze de producten worden verkocht die in het gebied geteeld worden.

Nu is de beoogde presentatiehal nog een lege ruimte. Tegelzetters voorzien de toiletten van lichte tegels met felrode sierstrips. Vanwege de tomaten natuurlijk. Maar volgens een andere lezing heeft de kleurkeuze te maken met de politieke kleur van de kartrekkers van het opleidingscentrum, wethouder Co van Schaik van Terneuzen en zijn Gentse collega, nu burgemeester, Daniël Termont.

Toen de Kanaalzone in 2004 werd aangewezen als alternatief gebied voor glastuinbouw, bleek uit onderzoek al snel dat dit ongeveer 1500 banen zou kunnen opleveren. "Wanneer komen er ooit nog zoveel banen langs voor laaggeschoolden? Toen hebben we gezegd, hier moeten we iets mee doen", zegt Ruud van Leest. Zodoende reisde een delegatie uit Terneuzen af naar het Friese Sexbierum, waar al vele jaren een proefkas staat met Spaanse pepers om met name mensen van Surinaamse afkomst aan het werk te helpen. "Dat wilden we hier ook wel, maar dan wat uitgebreider", zegt Van Leest. Schepen Termont uit Gent kreeg lucht van het project en belde zijn collega Van Schaik dat hij wel wilde meedoen. Daarmee werd het een grensoverschrijdend project. Dat was twee jaar geleden en toevallig kwamen er toen ook nieuwe mogelijkheden om Europese subsidie binnen te halen.

Vorige week werd definitief bekend dat het Voorlichtings- en Opleidingscentrum 1,2 miljoen subsidie krijgt. Eenzelfde bedrag moet worden opgehoest door de twintig partijen, vijf uit Vlaanderen en vijftien uit Nederland, die meedoen aan het project.

In mei van dit jaar kochten de eerste tuinders 85 hectare grond in de Kanaalzone en dus begint in 2009 de commerciële teelt. "Toen de komst van de tuinders zeker was, konden we aan de slag met het opleidingscentrum", zegt Gijs van den Berg. "Want met de opleiding moet je een half jaar vooruit lopen." De gedachte was om het VOC onder te brengen bij het grensoverschrijdend samenwerkingsverband (GOL), maar daaraan kleven nogal wat nadelen. Zodoende is de exploitatie bij Dethon terecht gekomen.

De kandidaten voor de tuinbouwopleiding worden in Nederland geworven door het CWI en aan de andere kant van de grens door VDAB, het Vlaamse arbeidsbureau. Zonder dat er reclame is gemaakt, hebben nu al meer dan 300 mensen uit de regio belangstelling getoond voor een baan in de glastuinbouw. De opleiding wordt verzorgd door het ROC Westerschelde, het Groencollege uit Goes en CEDO en het Instituut Bert Carlier uit Gent. Zodra de eerste groep cursisten begint, komt er ook openbaar vervoer naar het VOC, heeft de provincie beloofd. In het centrum verzorgt Stichting Kinderopvang Zeeuws-Vlaanderen kinderopvang tot 4 jaar.

Inmiddels is een groepje van vijf cursisten geselecteerd. In het VOC kunnen alle teeltwerkzaamheden worden uitgevoerd en ook in- en ompakwerkzaamheden. Maar die eerste kandidaten worden straks opgeleid om het eerste werk in een kas te verrichten: gronddoek leggen, buisrailsystemen leggen, teeltgoten ophangen en de plantjes naar binnen brengen. Uiteindelijk is het streven om continu zo’n 30 mensen op te leiden. Daarvoor is de kas te klein, zodat ze gaan stage lopen bij de bedrijven. "Een tuinder kan dan meteen meekijken of hij geschikte kandidaten ziet", zegt Van den Berg.

Er is niet alleen veel belangstelling voor werken in de kas, maar ook voor de officiële opening van aanstaande maandag. Meer dan 175 mensen hebben al laten weten erbij te willen zijn, van Vips en potentiële tuinders, tot bouwers en overheidsinstanties. Dat betekent dat er nog heel wat geschoven moet worden met bouwmaterialen en machines om alle belangstellenden te kunnen herbergen. Als ze tenminste de weg kunnen vinden. Volgens de officiële adresgegevens is het VOC gevestigd aan de Smitsschorreweg, maar die weg ligt er nog helemaal niet. Bovendien is er nog onduidelijkheid over de juiste schrijfwijze.

Van den Berg en Van Leest denken dat het Voorlichtings- en opleidingscentrum eind november helemaal klaar is. De eerste week van december kunnen de installaties proefdraaien. "Want voordat we de plantjes in de kas brengen, moeten we wel weten of alles goed werkt. Je kunt niet alles vol zetten met plantjes met het risico dat ze vervolgens kapot vriezen." In de loop van volgend jaar kunnen de eerste cocktailtomaatjes geplukt worden. Ze worden verkocht in een speciale verpakking. Want iedereen mag dan best weten dat het Zeeuws-Vlaamse tomaten zijn.

Bron, PZC 3 oktober 2008 - Eugène Verstraeten

Voorlichtings- en Opleidingscentrum

Postbus 163, 4530 AD Terneuzen
Smitsschorreweg 9, 4554 LK Westdorpe
0115-477004
info@werkenindekas.nl